محمول براى موضوع بوده برمىگردد . و يكون من باب الضّرورة به شرط المحمول : ضمير در « يكون » به ايجاب يا سلب برمىگردد . شرح ( پرسش و پاسخ ) 438 - اينكه مفهوم و معناى مشتقّ ، بسيط بوده و يا مركّب به چه معناست ؟ ( توضيح بسيط و مركب بودن مفهوم مشتقّ از خارج ) ج : يعنى موضوع له و معناى مشتقّ ، مركّب بوده و از دو جزء تشكيل شده باشد . مثلا كلمهء « الضّارب » يا « القائم » يا « المضروب » اگر مركّب باشد معنايشان چنين است : « من صدر عنه الضّرب » يعنى ذاتى و شىء كه از او زدن صادر شده است و « من ثبت له القيام » يعنى شىء و ذاتى كه ايستادن براى او ثابت شده است و « من وقع عليه الضّرب » يعنى شىء و ذاتى كه ضرب بر او واقع شده است كه در اين صورت معناى شىء يا ذات ، جزء موضوع له مشتقّ مىباشد . به عبارت ديگر ، دو جزء در مقام تصوّر و ادراك معناى مشتقّ در ذهن متصوّر مىشود . ولى اگر آن را بسيط بدانيم آن‌وقت موضوع له مشتقّات داراى دو جزء نبوده بلكه يك جزء بوده و در مقام تصوّر و ادراك نيز يك جزء است اگرچه در تحليل عقلى منحلّ به دو جزء مىشود . 439 - آيا مفهوم و معناى مشتقّ بسيط بوده و يا مركّب است ؟ ( انّ مفهوم . . . عن الذّات ) ج : مىفرمايد : محقّق شريف در حاشيهء شرح مطالع « 1 » فرموده‌اند : مفهوم و معناى مشتقّ و موضوع‌له‌اش معناى بسيط بوده كه منتزع از ذات مىشود و مركّب يعنى موضوع له آن دو جزء داشته باشد نيست .

--> ( 1 ) - « شرح المطالع / 11 » و مقصود المير سيّد على بن محمّد بن على الحسينى الاسترآبادى فرزند محقّق شريف مىباشد .